سرویس: اقتصادی کد خبر: 96106 ۰۸:۲۹ - ۱۳۹۹/۰۴/۱۶

کارشناس طرح گلخانه‌ای خراسان جنوبی چه می‌گوید؟

ریسک بالا و درآمد پایین تا تکرار تلخ مشکلات در طرح گلخانه‌ای/ حمایت هایی که در حد حرف است

گلخانه‌دار خراسان جنوبی با بیان این‌که سرمایه‌گذاران حوزه گلخانه از لحظه معرفی به بانک، دیگر به امان خود رها می شوند گفت: در بطن کار حمایتی از تولیدکننده نیست و تنها حمایتی که انجام می شود فقط ارائه تسهیلات است.

ریسک بالا و درآمد پایین تا تکرار تلخ مشکلات در طرح گلخانه‌ای/ حمایت هایی که در حد حرف است

به گزارش خبرنگار خاورستان، طرح هزار هکتار گلخانه، یکی از طرح های بزرگی است که قرار است با اجرای آن نهضت گلخانه ای در استان رقم بخورد و علاوه بر تولید محصول بالا با هدف ایجاد امکان صادرات، در افزایش اشتغال استان هم نقش داشته باشد.

تکتم زنگویی یکی از گلخانه دارانی است که در مجتمع گلخانه ای خوسف فعالیت می کند. از سال 92 ساخت گلخانه اش به متراژ 3 هزار مترمربع را شروع کرده و در سال 94 هم آن را بهره برداری رسانده است. برای این کار 400 میلیون تومان تسهیلات با سود 7 درصد دریافت کرده و اکنون هم هر سه ماه 50 میلیون تومان قسط به بانک می پردازد. اکنون وی یکی از متقاضیان طرح بزرگ گلخانه ای استان است و با توجه به اینکه هم در لیست گلخانه های فعال و هم متقاضیان جدید قرار دارد، قطعا حرف های خوبی برای گفتن خواهد داشت.

ریسک بالا و درآمد پایین گلخانه‌داری

زنگویی در گفت‌وگو با خاورستان، دلیلش برای تقاضای مجدد در زمینه گلخانه داری را، عدم صرفه اقتصادی گلخانه در متراژ پایین عنوان می کند و می گوید: با قطعه زمین جدیدی که دریافت می کند، می تواند سطح زیرکشت محصولاتش را به 5 هزار مترمربع افزایش دهد.

وی با اشاره به اینکه ایجاد گلخانه در کشور ما توجیه اقتصادی ندارد و خودش هم تنها به دلیل افزایش سطح زیرکشت بمنظور همپوشانی هزینه ها و امید به ایجاد درآمد و عایدی بیشتر، دوباره متقاضی شده است؛ می گوید: اکنون از 3 هزار متر زمینی که دارم 2 هزار و 500 متر آن زیر کشت است. در حالی که با 5 هزار متر می توان امید داشت اما 2 هزار و 500 متر به صرفه نیست و به همین دلیل تقاضای زمین جدید کردم که البته با دلایلی که به من تعلق نمی گیرد، با منت واگذار کردند.

او در این خصوص هشدار می دهد و می گوید: افرادی هستند که چند سال از به بهره برداری رسیدن گلخانه شان گذشته؛ اما هنوز نتوانسته اند قلق کار را به دست گیرند و گلخانه داری به غیر از هزینه، یک ریال درآمد هم برایشان نداشته است. در این شرایط گلخانه دار محکوم به شکست است و چاره ای جز فروش گلخانه ندارد. اما با قیمت های بالا و البته بجایی که برای گلخانه ها برآورد می شود، خریداری برای آن وجود ندارد، چرا که کسی حاضر نیست برای کاری که درآمد تضمینی ندارد، هزینه های سنگینی را بپردازد.

او از دلسوزی ها و تاکیدات گلخانه داران در جلساتی که با مسئولان داشته اند هم می گوید. هشدارهایی در این خصوص که گلخانه داری در مقیاس کوچک به صرفه نیست و تاکید بر واگذاری زمین حداقل به میزان 5 هزار متر، تا گلخانه داران جدید هم بعدا با مشکل مواجه نشوند.

به عقیده او ریسک گلخانه داری نسبت به سایر واحدهای تولیدی کشاورزی، دامداری و مرغداری، بیشتر و درآمد آن کمتر است و تنها مزیت آن این است که سرمایه در گردش زیادی نمی خواهد. اما در عوض هزینه ایجاد و استهلاک سازه آن خیلی گران تمام می شود و ممکن است با هر بادی دچار مشکل شود.

زنگویی در حالی که خودش طرح نویسی می کرده اما معتقد است در حالی که در طرح  درصد خطای کار را خیلی بالاتر در نظر می گرفته است، اما فاصله بازدهی بر اساس آمار و ارقام روی کاغذ با کشت اصلی، از زمین تا آسمان و خروجی کار بسیار متفاوت است.

بی توجهی مسئولان نسبت به هشدارها

او نسبت به ایجاد گلخانه در مقیاس کم بسیار هشدار می دهد و می افزاید: متاسفانه در حالی که چندین بار نسبت به متراژ کم گلخانه ها و عدم صرفه اقتصادی آن تاکید و اعتراض کرده ایم، اما مسئولان همچنان دید درستی در این خصوص ندارند. متاسفانه تنها در خراسان جنوبی این سطح از زمین برای گلخانه داری تعیین می شود، انگار قرار است مسئولان ملک پدری شان را تقسیم کنند. در حالی که در سایر استان ها مثل یزد و اصفهان که به عنوان قطب گلخانه ها مطرح هستند حتی زمین های کشاورزی روستایی هم به گلخانه تبدیل شده است، و اصلا گلخانه ای زیر متراژ 5 هزار متر وجود ندارد. البته ممکن است در مقیاس هزار متر- هزار متر باشد، ولی چون یک شخص چند گلخانه هزار متری دارد، هزینه ها سرشکن می شود.

وی با بیان اینکه هم اکنون امکاناتی که بنده برای گلخانه ام دارم؛ برای یک گلخانه 5 هزار متری هم کفایت می کند و تقریبا یک سوم هزینه ها مشترک است، تاکید می کند: در این خصوص خیلی از هزینه ها کاهش می یابد، پس چرا نباید استفاده بهینه شود؟ چرا نباید برای تولیدکننده ای که قرار است در این حوزه با ریسک پذیری بالا، سرمایه گذاری کند، طوری برنامه ریزی کرد که لااقل صرفه ای هم برایش داشته باشد؟ اما متاسفانه مسئولان توجه و گوش شنوایی ندارند.

 به گفته او یکی از شرایط تعیین شده برای ورود افراد به این طرح، شرایط مالی مناسب است، بطوری که به بومیان منطقه گفته شده اگر نمی خواهید ورود نکنید چون برای این طرح مشتری زیاد است و سرمایه داران میلیاردی از تهران و مشهد حاضر به کار هستند.

او با اشاره به اینکه مسئولان توسعه کشت گلخانه ای را به دلیل کم آب بر بودن آن در همه جا داد می زنند، می افزاید: درست است تولیدات گلخانه ای بنا بر مقیاس آبی که مصرف می شود خوب است، ولی استان خراسان جنوبی با ظرفیت منابع آب زیرزمینی که دارد؛ گنجایش چند گلخانه دارد؟ اگر دو مجتمع گلخانه ای دیگر مثل مجتمع محمدیه در استان وجود داشته باشد، برای اتمام آب های زیرزمینی بس است. 

او می گوید: هم اکنون گلخانه داران در تامین آب با کمبود مواجه می شوند و هر ساله جهاد کشاورزی به دنبال افزایش دبی آب است. بطوری که 30 گلخانه فعالی که اکنون وجود دارد، قبلا با دبی دو لیتر در ثانیه آبیاری می کردند که این میزان دبی دوباره به پنج و سپس به 10 لیتر در ثانیه افزایش داده شده است. در حالی که اکنون دبی 10 لیتر بر ثانیه برای 30 گلخانه فعال هم کم است، اما مسئولان در طرح گلخانه ای، این میزان آب را برای 50 گلخانه تعیین کرده اند. با بهره برداری از گلخانه های جدید، شرایط چگونه خواهد بود؟ این آب باید از کجا تامین شود؟

وی تاکید می کند: بر اساس محاسبات برای آبیاری هر هکتار، هفت دهم لیتر آب نیاز است، در حالی که در عمل اصلا اینگونه نیست. گلخانه خوب است اما با توجه به مصرف آبی که دارد، باید در هر استانی بر اساس ظرفیت منابع آبی اش ایجاد شود.

هدف مسئولان ارائه آمار و ارقام است

او می گوید: اکنون بنده و همکارانم در بطن کار هستیم و این موارد و مشکلات را می بینیم، اما چون مسئولان فقط دنبال آمار و ارقام و از طرف دیگر مجبور به اجرای قوانین بالادستی هستند، توجه دقیقی ندارند و تنها هدفشان اعلام آمار بهره برداری از فلان تعداد گلخانه در سال است، درست مثل کودکی که آب خوردن به او آموزش داده و سپس رها شود.

به گفته او، تولیدکنندگان و سرمایه گذاران حوزه گلخانه باید تلاش کنند تا خودشان گلیم شان را از آب بگیرند، چرا که از لحظه معرفی به بانک؛ دیگر به امان خود رها می شوند و هیچ حمایت و همکاری با تولیدکننده نمی شود. در ادارات هم نه‌تنها هیچ همکاری وجود ندارد؛ بلکه برای انجام یک کار، ده‌ها استعلام وجود دارد. حتی در شرایط کرونایی و مشکلاتی که پیش آمد هم اداره‌های گاز و برق به جای همکاری، مرتب برای قطع انشعابات اقدام می کردند.

چشم انداز او از آینده این طرح؛ خشک شدن منابع آب زیرزمینی است و تصریح می کند: دید مثبت این طرح، تولید با تناژ بالا و فراهم شدن امکان صادرات و ارزآوری است. البته به دلیل روحیه همکاری پایین، ممکن است همین موضوع هم اتفاق نیفتد و چون بازار تضمین شده ای ندارد، اشتغال آن هم تضمین شده نیست. اگر هم قرار باشد اتفاقی در این زمینه بیفتد، از دید بنده زودتر از 10 سال آینده نخواهد بود.

فیلترهای دست و پاگیر ادارات

او از مسئولان می خواهد تا اگر نمی خواهند حمایتی از تولیدکننده ها و سرمایه گذاران داشته باشند، لااقل فیلترهای دست و پاگیری که در ادارات است را بردارند. در واقع اگر خیری نمی رسانند؛ شری هم نرسانند.

وی، حمایت در تامین نهاده‌ها و تسهیلات کم درصد را از خواسته های گلخانه داران عنوان کرده و می گوید: متاسفانه گلخانه داران نه در بحث مقدمات کار و نه تامین نهاده‌ها هیچ حمایتی نمی شوند. در دوران کرونا و ایجاد مشکل و ضرر در فروش محصول، حداقل انتظار این بود که نه تسهیلات را؛ بلکه لااقل سود تاخیر و دیرکرد اقساط بخشیده شود. اما متاسفانه با اندک تاخیری در پرداخت اقساط بانک ها مکرر تماس گرفته و برای ضامن هم اخطاریه می فرستند، در حالی که شرایط گلخانه داران طوری است که درآمد ثابتی ندارند و ممکن است چند ماه بدون درآمد، فقط هزینه کنند.

گلخانه‌داران تا خرخره زیر قرض

او ادامه می دهد: از سوی دیگر اصلا ثبات قیمتی هم وجود ندارد و هر روز قیمت ها رو به افزایش است، اما در مقابل با ایجاد هر بحران و کاهش توان خرید مردم، قیمت تولیدات گلخانه ای با کاهش روبرو می شود و به همین دلیل گلخانه داران همیشه تا خرخره زیر قرض هستند. در همین خصوص؛ در شرایط کرونایی مجبور شدم گوجه زیتونی را که قیمت آن در بازار 25-30 هزار تومان است را به قیمت فقط 7 هزار تومان و کمتر از قیمت تمام شده تولید، بفروشم. از سوی دیگر بذری را که پارسال یک‌هزار و 200 تومان خریدم را؛ امسال به 3 هزار تومان تهیه کرده ام.

وی تاکید می کند: اگر اقساط بانک بر دوشمان نبود، در شرایط نامساعد گلخانه را تعطیل می کردیم تا لااقل ضرری هم نباشد. اما علاوه بر درآمد پایین و فشار اقساط، استهلاک گلخانه هم وجود دارد، بطوری که برای تامین هزینه تعویض پلاستیک، مجبور به فروش طلا شده ام.

فارغ التحصیلان بیکار از کجا 30 درصد مبلغ طرح را تامین کنند؟

او می گوید: اکنون یکی از شرایط ارائه تسهیلات در طرح گلخانه ای، این است که خود متقاضی هم آورده ای به میزان 30 درصد مبلغ طرح را برای شروع کار داشته باشد. اما با توجه به اینکه بیشتر متقاضیان فارغ التحصیل رشته کشاورزی هستند؛ هیچ سرمایه ای ندارند و می خواهند از صفر و با مبلغ همین تسهیلات شروع به کار کنند. نداشتن سرمایه قطعا متقاضیان را با ضرر مواجه خواهد کرد چرا که متاسفانه شرایط اقتصادی به نحوی شده که هر روزی که خریدی انجام نشود، با افزایش قیمت ها مواجه خواهیم شد.

او از ابلاغ دیرهنگام تسهیلات هم انتقاده کرده و می گوید: در حالی که زمین ها در دی و بهمن سال‌گذشته واگذار شده، اما ابلاغ دیرهنگام تسهیلات، متقاضیان را متضرر می کند. چرا که سازه مورد استفاده برای ساخت گلخانه، از لوله و قوطی گالوانیزه است که قیمت این تجهیزات در سال گذشته 12 هزار تومان بوده و امسال حداقل به 13-14 هزار تومان افزایش یافته است. به همین دلیل هر روزی که متقاضیان دیرتر اقدام به خرید کنند، بیشتر متضرر می شوند. از طرف دیگر کارخانه ها هم این تجهیزات را فقط به صورت نقد می فروشند و شرایط طوری نیست که خرید به صورت مدت دار انجام شود تا میزان ضرر کاهش یابد.

به گفته او تسهیلات این طرح هم بر اساس برآوردی است که در ابتدای کار انجام می شود و این افزایش قیمت ها در تسهیلات طرح لحاظ نمی شود. از سوی دیگر تسهیلات به صورت یکجا هم داده نمی شود و بانک آن را به صورت پله ای و طی زمان بر اساس پیشرفت طرح آزاد می کند.

افزایش هزینه‌های گلخانه‌داری در کنار کاهش قیمت تولیدات

او می گوید: متاسفانه طی سالهای اخیر، تجهیزات و لوازم گلخانه و همچنین لوازم مصرفی گلخانه ای، هیچ ثبات قیمتی نداشته و همیشه نه با رکود بلکه با افزایش قیمت ها مواجه بوده ایم. اما از سوی دیگر، در زمینه قیمت فروش محصول هیچ ثباتی نیست و با اندک تورم و افزایش قیمتی، به جای اینکه محصولات گلخانه ای هم با افزایش قیمت مواجه شوند، قیمت آن کاهش پیدا می کند؛ چرا که قدرت خرید مردم کاهش می یابد و به همین دلیل گلخانه داران همیشه با چالش قیمت مواجهند.

وی با اشاره به افزایش برآورد مبلغ طرح از 400 میلیون تومان در سال 92 به یک میلیارد و 200 میلیون تومان تاکنون، می گوید: با این شرایط اگر متقاضی نتواند به موقع سازه اش را اجرا کند و در پرداخت اقساط هم دچار مشکل شود، چقدر متضرر می شود؟ به همین دلیل شرکت شهرک های کشاورزی، بازه زمانی 6-8 ماهه ای را برای ساخت سازه و بهره برداری از آن معین کرده و هدفش از ایجاد این فیلتر، این بوده تا فقط افرادی که پول و سرمایه دارند وارد کار شوند.

وی ادامه می دهد: در حالی که مبلغ اقساط تسهیلات 400 میلیون تومانی در سال 92، هر شش ماه 50 میلیون تومان است، قطعا مبلغ اقساط تسهیلات یک میلیارد و 200 میلیون تومانی حتی با سود 7 درصد هم، از پرداخت 120 میلیون تومان در هر شش ماه، کمتر نخواهد بود، در حالی که گلخانه اینقدر درآمد ندارد.

خرید زمین از دولت؛ چالش جدید گلخانه داران

به گفته او یکی از چالش هایی که متقاضیان طرح گلخانه ای با آن مواجه شده اند، این است که در سالهای قبل، دولت زمین را به گلخانه داران اجاره می داد، اما اکنون متقاضیان باید زمین را به صورت نقد و اقساط از دولت خریداری کنند و حالا باید برای این خرید هم سرمایه ای در جیب داشت. در حالی که بهتر بود متقاضی این پول را برای شروع کار هزینه می کرد.

او معتقد است: در حالی که شعار حمایت از تولید و تولیدکننده است، اما در بطن کار حمایتی نیست و تنها حمایتی که انجام می شود فقط ارائه همین تسهیلات  است. در حالی که این تسهیلات هم یک دلخوشی بیهوده‌ای بیشتر نیست چراکه اگر در حین کار هر کدام از گلخانه داران با لغزشی مواجه شوند یا مشکلی پیش بیاید، با ورشکستگی روبرو می شوند.

او معتقد است؛ اگر در مورد کاری، از فعالان همان حوزه تحقیق کنیم و به ما بگویند که این کار و شغل، مناسب نیست و وارد آن نشوید، با خودمان می گوییم اگر اینگونه است چطور خودش در همین زمینه فعالیت دارد؟ اکنون هم اگر به کسی بگویم گلخانه داری مناسب نیست، با خودش می گوید؛ اگر خوب نیست پس چرا خودش در حال ایجاد گلخانه دوم است؟ در حالی که توجیه من برای گلخانه دوم، فقط به دلیل به صرفه‌نبودن گلخانه اول است. متاسفانه سرمایه‌ام روی زمین افتاده و خریداری هم ندارد. پس ناچارم تا برای صرفه‌دارشدن آن کاری کنم و آن را گسترش دهم. در حالی که اگر قبلا در این زمینه تحقیق می کردم و در مورد مشکلات این کار و درآمد، بازپرداخت و بازدهی سرمایه اطلاعاتی کسب می کردم، اصلا به گلخانه داری ورود پیدا نمی کردم.

به گفته او هم اکنون در گلخانه محمدیه؛ افرادی هستند که گلخانه هایشان را فروخته، اجاره داده یا حتی رها کرده اند، برخی هم به پدران بازنشسته شان واگذار کرده اند.

بنابراین گزارش؛ متأسفانه توجهی به مشکلات گلخانه‌داران استان که عمده آن به دلیل متراژ پایین سطوح گلخانه ای است، نمی‌شود. این نحوه اجرا و مدیریت قطعا نه‌تنها سبب توسعه نخواهد شد، بلکه چندین جوان دیگر را هم که برای ورود به این عرصه از سرمایه جوانی و مالی خود مایه گذاشته اند و قرار است با دریافت تسهیلات گران قیمتی زیر بار قرض بانک ها بروند، را گرفتار خواهد کرد.

انتهای پیام/7

نظر شما

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیریت در وب سایت منتشر خواهد شد

پربازدیدترین ها

آخرین مطالب